İnternet Şehir Kütüphanesi

MADDENİN DÖRDÜNCÜ HALİ : PLAZMA

Maddenin katı, sıvı ve gaz hâlinden başka çok yüksek sıcaklıklarda karşılaşılan, plazma olarak adlandırılan dördüncü bir hâli daha vardır. Yüksek sıcaklığa ısıtılan gazlar önce atomlarına ayrılır, sonra da atomdan dış yörünge elektronlarının kopması ile pozitif yüklü iyon oluşur.

Meselâ, azot molekülü ısıtılırsa önce azot atomu, sonra da azot iyonu oluşur. Olayın denklemi N2(g) =2N(g) = 2N(g)+ + 2e– şeklindedir. Burada molekül, atom, iyon ve elektron bulunan bir karışım meydana gelir. Elektrikçe nötr olan bu karışım plazmadır.

Plazma yüksek sıcaklıkta oluşabildiği gibi, yüksek basınç altında da oluşabilir. Yüksek basınçta atomların elektron kabukları çöker. Serbest elektronlar ve çekirdekten oluşan plazma meydana gelir. Lâboratuvar şartlarında bu basınca ulaşılamaz, ancak Jüpiter gibi büyük gezegenlerde bu mümkün olabilir. Yüksek sıcaklık ve basınçtaki plazmanın yanında, kibrit alevi, flüoresan lâmbadaki ışıldama gibi düşük sıcaklık ve basınç şartlarında da plazma ile karşılaşılır. Gazlardaki iyonlaşma nisbeti sıcaklıkla artar. Bir kaç on bin derece gibi bir sıcaklıktan sonra yalnız pozitif yüklü iyonlar ve elektronlar karışımı elde edilir.

Periyodik cetvel kimyasal elementlerin sınıflandırılmasına yarayan tablodur. Ondan önce de bu yönde çalışmalar yapılmış olmakla birlikte, icadı genellikle Rus kimyager Dmitri Mendeleev'e maledilir. (1869) Mendeleev, tabloyu, atomların artan atom ağırlıklarına göre sıralandıklarında belli özelliklerin tekrarlanıyor olmasından hareketle oluşturdu.

FONKSİYONEL GRUPLAR

HİDROKARBONLAR

Yapısında yalnızca C ve H u bulunduran bileşiklere hidrokarbon adı verilir.

• ASİT – BAZ KAVRAMLARI

Asit: Sulu çözeltilere H⁺ iyonu verebilen maddelerdir.

Baz: Sulu çözeltilere OH^– iyonu verebilen maddelerdir.

Diğer bir ifadeyle H⁺ iyonu verebilen maddelere asit, H⁺ iyonu alabilen maddelere baz denir.

• REAKSİYON ENTALPİSİ (ISISI)

Reaksiyonlar ısı yönüyle ikiye ayrılır.

1. Ekzotermik reaksiyonlar (ısı veren)

2. Endotermik reaksiyonlar (ısı alan)

MADDE

Hacmi ve kütlesi olan ve bu değerleri ölçülebilen her şeye madde denir.

Kalem, tebeşir, klavye, monitör, taş, hava gibi şeyler maddedir. Maddenin

kütlesi ve hacmi ölçülebilir. Ancak akıl gibi var olan ancak kütlesi ölçülemeyen

şeylere madde denilmez. Her maddenin bir kütlesi, hacmi ve eylemsizliği vardır.

Kütle eşit kollu terazi ile ölçülür. Birimi gram (g), kilogram (kg) dır.

KİMYASAL TEPKİMELER

Kimyasal olayların sembol ve formüllerle gösterilmesine kimyasal tepkime denir.

H₂ gazı, O₂ gazı ile tepkimeye girerse H₂O oluşur. Bu olay,

H₂ + O₂ ® H₂O

şeklinde yazılır. Okun solundaki maddelere reaksiyona giren, okun sağındaki

maddelere ürün denir.

Kimyasal reaksiyonları aşağıdaki şekillerde sınıflandırabiliriz.

A. KİMYASAL BAĞLAR

1. Kovalent Bağ

Ametal atomlarının kendi aralarında elektron ortaklaşması sonucu yapmış

oldukları bileşiklere kovalent bağlı bileşikler denir.

C, N, P, S, F,Cl, Br, I, O ve H elementleri ametaldir. Bu elementlerin kendi

aralarında oluşturdukları bileşikler kovalent bağlı bileşiklerdir.

Kovalent bağlı bileşikler apolar kovalent ve polar kovalent bağ olmak üzere

ikiye ayrılır.

A. ATOMUN YAPISI

Atomda proton, nötron ve elektron adı verilen

üç temel tanecik vardır. Proton ve nötron çekirdekte

bulunur. Elektronların yoğun olarak bulunduğu

bölgeye yörünge adı verilir.

ÇÖZELTİLER

Çözelti : Homojen karışımlara çözelti denir.

Asit, baz, tuz maddeleri su içerisinde iyonlarına ayrışırlar. Oluşan iyonlu

karışıma çözelti denir. İyonlu çözeltiler elektrik akımını iletirler.

a. İyonlu çözelti : Su içerisinde maddelerin iyonlarına ayrılması ile meydana

gelen homojen karışımlardır. Tuzun, suda çözünmesiyle elde edilebilir.

b. Moleküler çözelti : Çözünen madde moleküler halde dağılırsa oluşan

çözeltiye moleküler çözelti denir. Alkollü su gibi.

Çözünürlük : Sabit sıcaklıkta 100 gram çözücüde çözünebilen maksimum

madde miktarıdır.